المرشد الوجيز إلى علوم تتعلق بالكتاب العزيز (ت قولاج) — الصفحة ٣٢١

yanında bazı müslümanların, zaman zaman kendi bildiklerinden ayrı bir kırâat üzere okuyan birini dinlemeleri, ellerindeki mushaflara göre bazı ayrılıklar gösteren mushaflara raslamaları, ayrıca Kur'- an'la ilgili bu ihtilâflara müslüman olmayanların da muttali olmaları, gönüllerde bazı şüphelerin vücut bulmasına yol açmış, bu ihtilâfın esasını anlamak üzere : Niçin ihtilaf edilmiş? - Bu ihtilaf ne zaman başlamış? "Eğer o Allah'tan başkası tarafından (gönderilen bir kitap) olsaydı elbet içinde birbirini tutmayan birçok şeyler bulunurdu.” meâlindeki ayete rağmen Allah'ın inzal buyurduğu bir kitapta bu nasıl olur?... gibi Kur'an'la ve ondaki muhtelif vecihlerle sıkı alakası bulunan daha birçok sorular ortaya atılmıştır. Bütün bunlardan açıkça anlaşılacağı üzere kendini Kur'an ve Kur'an'daki muhtelif vecihler mevzuunda muallim olmaya hazırlayan bir şahıs için öncelikle gerekli olan şey, bugün elimizde mevcut olan Kur'an'ın -kırâati ve kitâbeti itibariyle- tarihini öğrenmektir. Ancak bu takdirdedir ki, zikri geçen ve benzeri soruların cevaplandırılabilmesi kendisi için mümkün olacaktır. Bu nevi sorularla alâkalı geniş açıklamalara mevzu olan ve Ebû Şâme'nin “el-Mürşidu'l-vecîz”i- nin esas meselesini teşkil eden “Kur'an yedi harf üzere nâzil olmuştur” meâlindeki hadisi, tez sahibi Tayyar Altıkulaç'ın kendisine konu olarak ihtiyar etmesi onun, mes'ûliyetini yükleneceği vazifesini iyi bir şekilde kavradığına, idrak ettiğine delâlet etmektedir. Bu isabetli idraki, araştırıcının çalış- malarında elde ettiği başarıların ilk adımı sayıyoruz. III - Tayyar Altıkulaç'ın bu mevzuu ole alışındaki hedefi, branşıyla alâkalı ilmî müşküllerle karşı karşıya gelmek ve onları ilmin icabettirdiği şekilde kendi kendine halletmektir. Bu da ancak iki önemli şeye riâyetle faydalı olur: Bunlardan biri, araştırıcının ihtisas için intihab ettiği mevzu üzerinde metotlu olarak ve derinliğine bir inceleme yapması, diğeri ise mevzu ile uzaktan yakından alâkası bulunan ana kaynaklara gereği kadar başvurulmasıdır. Ebû Şâme'nin tez konusu olan kita- bının, bu iki önemli hususun tahakkukunu sağladığını görüyoruz. Zira bu eser, gerek meselelerinin çeşitliliği ve gerekse müellifinin müteahhir bulunması ki bu durum müellif için, mevzu etrafındaki çeşitli görüşleri bir araya getirmeyi, bu görüşleri sahiplerine nisbet edebilmeyi ve her mesele hakkında tenkitli neticeler sunmayı mümkün kılmıştır— gibi hususlar sebebiyle araştırıcının, -tefsir, kırâat, hadis, tarih ve terâcim... konularındaki çeşitli kaynaklara müracaat suretiyle halledilebilecek- bir- çok meselelerle karşılaşmasını icab ettirmiştir. Bu sebeple Tayyar Altıkulaç, çeşitli kaynaklara baş- vurmaya mecbur kalmış ve gereği kadar istifade de etmiştir. Türkçe ve Arapça olarak hazırlanan iki ayrı bibliyografyaya bakıldığı zaman, yazma ve matbu olmak üzere bu kaynakların yüzü müte- caviz bulunduğu görülmektedir. Metin tesbitinde faydalanılan üç nüsha arasındaki farklı noktalarda yapılan tercihler, ayrı bir araştırma mahsulü olan mukaddime çalışmaları, metnin izahı sadedinde yapılmış not ve açıklamalar açıkça gösteriyor ki, tez konusu metnin meseleleri, müşkülleri anlaşılmış ve bu müşküllerin halli hususunda lüzumlu kaynaklara icab eden nisbette araştırıcı tarafından baş vurulmuştur. Netice: Mevzuun intihabı, meselelerin ele alınışı, Ebû Şâme'nin "el-Murşidu'l-vecîz...”inin araştırıcıyı muhtelif kaynaklara sevki ve bu kaynaklara müracâatla onun meselelere ıttılamı ve kavrayışını gösteren sonuçlar, Tayyar Altıkulaç'ın kendisinden beklenen hedefe ulaşmış, tetkikini ele aldığı eseri incelemede gerekli başarıyı göstermiş olduğu kanaatini tevlid etmiştir. Keyfiyet bilgilerinize saygıyle arz olunur. Prof. Muhammed b. Tâvît et-Tancî Ali Üsküdarlı Mehmet Sofuoğlu Rahmi Şenses Halil Can 8
الكتاب — ص ٣٢١

النص مستخرج آليًّا من صور الكتاب، وقد يقع فيه خطأ.