“EBÛ ŞÂME EL-MAKDİSİ VE EL-MURŞİDU’L-VECÎZ”
HAKKINDA RAPOR
-
"Ebû Şâme el-Makdisî ve el-Murşidu'l-vecîz", Tayyar Altıkulaç'ın İstanbul Yüksek İslam Enstitüsünde asistan olarak bulunduğu süre içinde (Şubat 1966 — Şubat 1969) öğretim üyeliği tezi olmak üzere hazırlanmış, ilgili ilim heyetinin tetkiki sonunda, çalışmanın başarılı olduğu kararlaş- tırılmıştır.
Anılan heyetin bu konuda İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü Müdürlüğüne verdiği rapor, aynen aşağıda sunulmuştur :
YÜKSEK İSLÂM ENSTİTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜNE
İSTANBUL
11.XII.1968 tarih, 221.1-683 sayılı yazınızla uhdemize tetkike havale edilen asistan Tayyar Altıkulaç'ın "Ebû Şâme el-Makdisî ve el-Murşidu'l-vecîz" adlı tezi hakkında komisyonumuzun müş- tereken hazırlamış olduğu rapor aşağıda tesbit edilmiştir.
I-337 sayfayı bulan bu çalışma iki kısımdan meydana gelmiştir:
a) Türkçe olarak kaleme alınmış olan ve 63 sayfa tutan ilk kısımda, Ebû Şâme el-Makdisî ile "el-Mürşidu'l-vecîz..." adlı kitabı ele alınmıştır. Başta transkripsiyon alfabesi, daha sonra tez mevzuunun ehemmiyetini belirten ve islâmın bidâyetinden Ebû Şâme'nin asrına kadar müslüman- ların bu mevzua karşı duydukları devamlı alâkayı belirten kısa bir mukaddime, Türkçe olarak yapı lan çalışmalar esnasında istifade edilen kaynakları hâvî bir bibliyografya, en sonda da mezkûr eserin yazma nüshalarının tavsifi ve bu nüshalara ait iki fotograf sayfa yer almaktadır.
b) Metin tetkiki yapılan ve Arapça olan ikinci kısımda ise, araştırıcının, çalışmalarına esas olan- üç nüshaya istinâden tesbit ettiği "el-Mürşidu'l-vecîz"e ait metin, daha sonra sıra ile nüshalar arasındaki farkların gösterildiği bölüm, metne ait gerekli not ve izahlar, bu bölümün hazırlanışında istifade edilen kaynakları câmî bibliyografya ve muhtelif fihristler (7 aded) bulunmaktadır. Tamamı 274 sayfadır.
II-el-Muzzammil suresinde Kur'an'ın tertîl üzere ve tecvidle okunmasının emredilmesi, namaz- larda Kur'an okumanın vücûbu ve Kur'an okumanın müstakil bir ibadet sayılması gibi hususlar, islâmın zuhurundan zamanımıza kadar müslümanların, Kur'an'ı tamamen veya kısmen ezberleme- lerini, tevcidi üzerinde durmalarını gerekli kılmıştır.
Her devirde ve bütün islâm beldelerinde müslümanlar, Kur'an tilâveti ve onunla teabbüdleri hususunda, kendilerine nakledilmiş bulunan ve memleketlerinde yaygın hale gelmiş kırâat hangisi ise onunla iktifa etmişler, sadece o kırâat üzre okuyagelmişler ve zamanla müslüman halkın ekserisi kendi ülkesinde okunan kırâatın dışında başka kırâat ve vecihlerin varlığından hemen hemen bîhaber olmuşlardır.
İslâm dini de müslüman cemaatin çoğunluğundan, bundan fazlasını istemiş değildir. Bir kırâatı bilmek, bir vecih üzere okumak, dinî vecibenin yerine gelmesi için kâfi görülmüştür. Fakat bunun
—7—
الكتاب — ص ٣٢٢