المرشد الوجيز إلى علوم تتعلق بالكتاب العزيز (ت قولاج) — الصفحة ٢٩٠

Üçüncü bâb : Muhtelif vesilelerle de işaret edildiği gibi 28, bu babda ele alınan ve eserin büyük bir kısmını işgal eden mevzu, kitabın esas mevzûudur. Diğer bütün bâblara, bu bâbın daha iyi anlaşılmasında ihtiyaç görüldüğü için yer verilmiştir. Nitekim, ikinci bâbın sonunda müellif bu maksadını sarâhatle ifâde etmektedir 29. Hz. Muhammed (s.a.) in muhtelif vesilelerle dikkati çektiği “Kur'ân yedi harf üzerine nâzil ol- muştur" meâlindeki hadîsinin sınırladığı mânânın ne olduğu araştırılan bu bâb, belli başlı üç fasıldan meydana gelmektedir: Birinci fasılda, bu konuda muhtelif vesîlelerle Peygamber (s.a.) den vârid olmuş hadislere yer verilmiştir. İkinci fasılda, Kur'ân'ın nâzil olduğu bu yedi harften murad edilen mânânın ne olduğu araştırıl- mış ve bu meyanda birçok âlimlerin görüşlerine yer verilmiş, ashâb ve tâbiûn'un bâzılarından rivâ- yetler zikredilmiştir. Üçüncü fasıl ise, Hz. Osman tarafından teksir ve tâmim edilen mushafların, mezkûr hadiste geçen "yedi harf"i câmî olup olmadıkları, bu "yedi harf" ten bazılarının veya altısının zamanımıza intikal edip etmediği meselelerine tahsis edilmiştir. Tabîatiyle bu fasılda da, kudemânın akvâline gereği kadar yer verilmiştir. Dördüncü bâb : Meşhur olmuş ve zamanımıza kadar da okunagelmiş yedi kırâatten, bu kırâatları temsil eden imamlar arasındaki ihtilâfların sebeblerinden; bu yedi kırâatle, hadiste işaret edilen "yedi harf" arasındaki alâkanın araştırılmasından... bahseden bu bâb, aslına bakılırsa, meşhur hadisteki mananın tahkik edildiği üçüncü bâbın devamı gibidir. Beşinci bâb : Bu bâbda şâz olan kırâatlar ele alınmış olup; ashâbdan bazı zevâta isnâd edilen ve Hz. Osman'ın tâmîm ettiği mushafların hattına muhâlif olan bu kırâatların manası, değeri incelenmiş, bunlarla namazın câiz olup olmayacağı meselesi ele alınmış ve bazı fakîhlerin fetvâlarına yer verilmiştir. Bu meyanda, hicrî 4. asrın başlarında şâz kırâatları okuması sebebiyle muhakeme edilen İbnu Şenbûz'un (öl. 328/940) bu muhakemesi ile alakalı târihî hikâyesi de nakledilmiştir. Altıncı bâb: Kitabın kendisi ile son bulduğu bu bâbda ise, hakîkî manası ile Kur'an'ın nasıl okunması lâzım geldiğine dikkat çekilmiş; onu okumaktan asıl gayenin, maânîsi üzerinde teemmül etmek olduğu anlatılmak istenmiş, ehl-i Kur'ân'ın dikkat etmesi gereken hususlarla ilgili rivâyetlere yer verilmiş; ne okuduğunun farkında olmayan bid'atçı ve câhil Kur'ân okuyucularını zemmeden hadis ve haherler zikredilmiştir. d) el-Murşidu'l-veciz'in tahkikinde başvurulan yazma nushaları : Kısaca mevzu ve mâhiyeti hakkında bilgi verilmeye çalışılan ve "ez-Zeyl”de (s. 39) müellifimizin verdiği liste 30 ile Zehebî'nin (öl. 748/1347) “Maʼrifetu'l-ķurrâ” sında (II, 538) ve Ğâyetu'n-nihâye'de 28 bk. Önsöz. 29 bk. Metin, s. 73. 30 Garib bir tesâdüftür ki, ez-Zeyl'de yukarıda işaret ettiğimiz sayfada müellifin eserleri zikredilirken satırlardan birinin yarısı -pragaraf sonu olmadığı halde- boş bırakılmış ve "el-Murşidu'l-vecîz"in ismine de yer verilmemiştir. ez-Zeyl'in, Köprülü kütüphânesinde mahfûz (nr. 1080) yazma nushasına (vr. 21b) müracaatımız sonunda anlamış bulunuyoruz ki, bu boş kalan kısım teknik bir ârıza sonucu olup, burada "el-Murşidu'l-vecîz" ile müellifin diğer bir kitabı olan "el-Kür- râsetu'l-câmia" (bk. s. 30) nın adları mezkûr bulunmaktadır. -39-
الكتاب — ص ٢٩٠

النص مستخرج آليًّا من صور الكتاب، وقد يقع فيه خطأ.