آيات وسور من تأويلات القرآن — الصفحة ٢٣٢

! 3 Haşr Sûresi: 21 meâlindeki beyanına benzemektedir. Yine O, başka bir yerde şöyle demiştir: "Şüphe yok ki biz Kur'an'ı öğüt alınsın diye kolaylaştırdık. Yok mu bir öğüt alan?"1 Allah Teâlâ son mesajın muhataplarına Kur'an'da bulunan tâlimatla amel etmeyi kolaylaştırmıştır. İşte bu görüşün sahipleri şöyle bir yorum getir- mektedir: "Eğer bu Kur'an'ı bir dağa indirmiş olsaydık muhakkak ki onu Allah korkusundan eğilip büzülerek paramparça olduğunu görürdün” ilâhî beyanı da aynı konumdadır, bunun sebebi orada yer alan mesajın ağırlığıdır. Ne var ki Allah sana lutufta bulunmuş, onu kavrayıp hâfizanda tutmanı kolaylaştırmış, muhtevasını muhataplarına tebliğ etmeye seni muvaffak kılmıştır. Başka bir grup âlim de şu yorumu yapmıştır: Allah Teâlâ Tevrat'ı Mûsâ aleyhisselâma indirmeyi murat ettiğinde -ki Tevrat kırmızı zebercedden ya- pılmış bir levha üzerine yazılmış bulunuyordu- meleklere onu taşımalarını emretmiş, fakat onlar taşımaya güç yetirememiş, sonra Allah onu harf harf taşımalarını emretmiş, buna da güç yetirememişler. Bunun üzerine Cenâb-ı Hak Tevrat'ı Mûsâ aleyhisselâm için hafifletmiş ve Mûsâ onu taşımıştır. Hz. İsâ ve Dâvûd (a.s.) için de aynı şey zikredilmiş ve peygamberlere indirilen vahiy- lerin taşınmasının kolaylaştırıldığı rivayet edilmiştir. Buna göre sözü edilen âyette Hz. Peygamber'e şu husus ifade edilmiş olmaktadır: "Eğer bu Kur'an'ı bir dağa indirmiş olsaydık o dağı şöyle şöyle görürdün, ne var ki diğer peygam- berlerde olduğu gibi Kur'an vahyi senin için hafifletilmiştir." Müfessir Kelbî2 bu telakkiyi benimsemiştir. Burada şunu belirtmek gerekir ki zikredilen rivayet doğru ise orada bahis konusu edilen ağırlık levhalarda kayıtlı yazılı metinlerde değil, o metinlerde yer almış bulunan görevler türünden olmak üzere muhtevasıyla amel etme ge- rekliliğinde mevcuttu. Çünkü Cenâb-ı Hak, olayı, bu Kur'an'ın indirilmesi dağa yönelik olsaydı, dağın, onun ağırlığından değil Allah korkusundan büzülüp parçalandığını görürdün şeklinde haber vermiştir. Yine Allah başka bir âyette "Biz emaneti göklere, yere ve dağlara teklif ettik..."3 buyurmuştur. Bir de şu var ki vahyin yazılı olduğu levhaları yer taşıyabilmiş, Hz. Mûsâ için de onları götürmek mümkün olmuştur. / Bunun gibi elimizdeki Kur'an'ın tamamı Tevrat, [50] İncil ve Zebûr gerçek mânasıyla taşınabildiği gibi levhalara yazılması da imkân dahilindedir. Şu halde bu tür beyanlardan amaçlanan şeyin harfler olmadığı 1 el-Kamer 54/17. 2 Ebü'n-Nadr Muhammed b. es-Sâib b. Bişr b. Amr b. el-Hâris el-Kelbî (ö. 146/763) neseb, tefsir, tarihî olaylar ve Araplar'a ait önemli günler alanında âlim kabul edilir. Kûfe'de doğmuş ve orada vefat etmiştir. Abdullah b. Sebe' taraftarı olduğu söylenir. bk. İbnü'n-Nedîm, el-Fihrist, s. 95; İbn Hacer, Tehzîbü't-Tehzîb, IX, 198; İbn Hallikân, Vefeyâtü'l-a'yân, I, 493; Zehebî, Mîzânü'l- i'tidâl, III, 83. el-Ahzâb 33/72. 47
KTBe_0062649 — ص ٤٧

النص مستخرج آليًّا من صور الكتاب، وقد يقع فيه خطأ.