Te'vîlâtü'l-Kur'an'dan Tercümeler
[48] bu kâfirlerin kalplerinde / hiçbir hayır barınmaz, onlar alabildiğine katıdır, dağ gibi boyun eğip parçalanmaz. Aynı şekilde Allah Teâlâ’nın “Bundan dolayı neredeyse gökler çatlayacak, yer yarılacak, dağlar yıkılıp düşecektir: Rahmâna evlât isnadında bulunmaları yüzünden!”1 meâlindeki beyanını da sözlük an- lamına değil, temsilî anlatım mânasına almışlardır.
Söz konusu âyetin yorumu konusunda fikir beyan eden bir kısım âlim de şöyle demiştir: "Eğer bu Kur'an'ı bir dağa indirmiş olsaydık..." âyeti dağdan sâdır olacak fiilin sözlük mânasını taşımaktadır ve bu mâna parçalanıp itaat arzetmekten ibarettir; "Bundan dolayı neredeyse gökler çatlayacak..." âyetinin yorumu da sözlük anlamı çizgisindedir. İlk âyetin mânası şöyle ifade edile- bilir: İnsan türüne gerekli kılınan hükümler ve ilâhî emanetleriyle birlikte şu Kur'an'ın yönelişi dağa olsaydı, dağ da imkânlarına sahip bulunduğundan bu yükümlülüğü kendi iradesiyle kabul edebilir durumda bulunsaydı mutlaka ya- ratıcıya sığınır, boyun eğer, Allah korkusundan parçalanır ve inişiyle birlikte kendisine lâzım gelen görevleri yerine getiremeyeceği endişesiyle bu teklifi kabul etmezdi. Bu durum Cenâb-ı Hakk'ın "Biz emaneti göklere, yere ve dağ- lara teklif ettik, fakat onlar bunu yüklenmekten çekindiler, sorumluluğundan korktular. Onu insan yüklendi. Ne var ki insan haksız, bilgisiz ve şuursuzca davranmaya son derece meyyal bir canlıdır."2 meâlindeki beyanına benzemek- tedir. Bu görüşü benimseyenlere göre âyetin mânası şöyledir: “Şu Kur'an'da konu edinilen emanetleri dağa indirmiş olsaydık onu korkusundan paramparça olmuş görürdün❞ çünkü insana yüklenen emanetlerin tamamının üstesinden gelmek münkün değildir, onlar yerine getirilmesi şöyle dursun sayılması bile çok zaman alır türdendir. Bu yoruma göre bahis konusu parçalanma sözlük anlamı çizgisi üzerinde seyreder; yani Kur'an, büyüklüğüne ve sağlamlığına rağmen dağa indirilmiş olsaydı dağ ufalanıp parçalanırdı. Bu ilâhî beyanda insanların dikkatini çekme ve görevlerinin önemini hatırlatma amacı vardır.
Bazıları ise şöyle demiştir: Bu âyette Allah Teâlâ'nın Resûlü'ne (s.a.) hem kendisine hem de diğer bütün peygamberlere olan lutuf ve ihsanını hatırlatması söz konusudur. Şöyle ki Cenâb-ı Hakk'ın, gönderdiği elçilere lutuf ve ihsanı olmasaydı onlardan hiçbiri ilâhî kitabın içerdiği tâlimatı yüklenmeye ve pey- gamberlere tevdi edilen elçilik görevini yerine getirmeye güç yetiremezdi. Ne var ki Allah lutfunu onlardan esirgemeyerek görevlerini kolaylaştırmış [49] / ve bu sayede Allah elçileri vazifelerini tam mânasıyla ifa edebilmişlerdir. Bu durum Cenâb-ı Hakk'ın “Biz sana sorumluluğu ağır bir mesaj tevdi edeceğiz”3
1 Meryem 19/90-91.
2 el-Ahzâb 33/72
3 el-Müzzemmil 73/7.
46
965
KTBe_0062649 — ص ٤٦