المرشد الوجيز إلى علوم تتعلق بالكتاب العزيز (ت قولاج) — الصفحة ٣٠٣

| 19. Tâcuddîn Ebu'l-Hasen Muhammed b. Ebî Ca'fer (öl. 643/1245): Ebû Şâme, 643 h. yılı vefeyâtını tescil ederken bu zât hakkında "...ben ve oğlum Muhammed, kendisinden çok şey dinle- dik" demektedir 122 20. 'Izzuddin 'Abdul'azîz b. ‘Abdisselâm ed-Dimeşķî (öl. 660/1262) : Bu zâttan, daha çok fıkıh konusunda faydalandığını sanıyoruz 123 d) Ahlâkı ve Şahsiyeti : Ebû Şâme, ilmi ve birçok sâhalardaki üstünlüğü yanında tevâzuu ve alçak gönüllülüğü ile tanınan bir âlimdir. Zehebî ondan bahsederken "... İlimde üstün olduğu gibi aynı zamanda mütevâzî idi, gösterişten kaçardı... 124" demekte ve çok defa merkep sırtında dolaştığından bahsetmektedir 125. Müellifimizin otobiografisinde de şu satırları buluyoruz: "Musannif (yani Ebû Şâme) -Allah onu affetsin- bir köşeye çekilip kendi başına yaşamaktan hoşlanan bir insandır. Dünya ehlinin (zen- ginlerin) kapısında ayağının izi yoktur. Makam temini için yarışanlar arasında yeri olmamıştır. Hiçbir şeyi, sıhhat ve kanâate tercih etmemiştir 128", Suyûtî, "Husnu'l-muḥâḍara" sında (I, 155) şöyle diyor: "Bu kitapta, gelmiş geçmiş muhaddislere tâbi olarak kendi hayatımı da yazdım. Onlar içinde tarih kitabı telif edip te kendi hal tercümesine yer vermeyenler azdır. 'Abdulğafûr el-Fârisî (öl. 529/ 1135) Nîsâbûr tarihinde 127, Yâķût el-Ḥamevî (öl. 626/1229) “Mu'cemu'l-udebâ” da, Lisânuddîn İbnu'l-Hatîb (öl. 776/1374) “Târîḥu Ğırnata” da, el-Hafız Tekıyyuddin el-Fâsî (öl. 832/1429) “Tâ- rîhu Mekke'de 128, el-Hafiz Ebû'l-Fadl b. Hacer el-'Askalânî (öl. 852/1449) "Kuḍâtu Misr" da ve Ebû Şâme (öl. 665/1267) "er-Ravḍateyn" de bu işi yapanlardandır. Bu sonuncusu (yani Ebû Şâme), onlar içinde ibâdete en düşkün olanı ve takvâda en üstün derecede bulunanıdır". İlimde olduğu gibi, ahlâk ve şahsiyet bakımından da onun üzerinde hocalarından bilhassa ikisinin tesirinin büyük olduğunu sanıyoruz: Bunlardan biri, Ebû Mansûr 'Abdurraḥmân b. Muhammed b. 'Asâkir (81. 620/1223) dir ki, müellifimizin daha küçük yaşta -dilinden zikrullah düşmeyen ve takvâsı ile mâruf olan 190– bu zâta, gerek ilmi, gerekse tevâzuu ve kılık kıyafetindeki sâdeliği husûsunda gipta ettiğini ve her bakımdan onun rütbesine ulaşmak istendiğini görüyoruz 131 Diğeri ise, yine tevâzuu ve tekellüften uzaklığı ile bilinen 132 Ebu'l-Hasen Ali b. Muhammed es-Sehâvî (öl..643/1245) dir. Bu zâtla münâsebeti, henüz 14-15 yaşlarında iken (614 h. de) başlamış, es-Sehâvî'nin ölümüne kadar takriben 30 yıl sürmüştür 133 Ebû Şâme hocası ile bir gün, ziyâret maksadiyle gittikleri "Babu'ş-şağîr" mezarlığında dolaşırken es-Seḥâvi, Kemâluddîn Mevdûd b. eş-Şâğûrî'nin (öl. 612/1215) mezar taşında yazılı olan şu beyitlere, talebesinin dikkatini çekmişti 134. 122 Aynı eser ve yer. 123 bk. Tabakâtu's-Subki V, 62; el-Bidâye XIII, 250; 'Ikdu'l-cumân XXVI, 166a. 124 Tezkiretu'l-huffâz IV, 244. 125 Târîbu'l-islâm IX, 265a. 126 ez-Zeyl s. 43. 127 Bu kitabın asıl adı "es-Siyâk" tır. bk. el-elâm IV, 157. 128 Bu kitabın asıl adı "el-'Ikdu's-gemîn fî târîḥi'l-beledi'l-emîn" dir. bk. el-e'lâm VI, 228. 139 "ez-Zeyl 'ale'r-Ravḍateyn" kastedilmektedir. 130 ez-Zeyl s. 137. 191 Aynı eser s. 37; Ayrıca bk. s. 24. 138 Şezerâtu'z-zeheb V, 222. 193 ez-Zeyl s. 177. 134 ez-Zeyl s. 90. 26-
الكتاب — ص ٣٠٣

النص مستخرج آليًّا من صور الكتاب، وقد يقع فيه خطأ.