lik meşhur "Târîbu medîneti Dimeşk"ının muhtasarıdır. Müellifimiz bu eseri sadece ihtisar etmekle kalmamış, gerekli tashihler yapmış ve bir takım faydalı bilgiler de ilâve etmiştir 160
4. Kitâbu'r-ravdateyn fî aḥbâri'd-devleteyn:
Kahire'de 1287-1288 h. de ve 1292 h. de neşredilmiştir. Ayrıca yine Kahire'de 1956 yılında M. H. M. Ahmed tarafından tahkikli olarak 1. cildinin ilk yarısı -kitabın başına 62 sayfalık bir mu- kaddime de ilave edilerek- neşredilmiş bulunmaktadır 161.
5. Muḥtasaru'r-Ravḍateyn:
Nr. 4 de mezkûr kitabın muhtasarı olan bu esere, ez-Zeyl ve Z. Mir'ât'ta işâret edilmekte olup, bir nushası Köprülü kütüphanesinde 1153 numarada mahfuz bulunmaktadır.
6. Kitâbu'l-muemmel li'r-reddi ile'l-emri'l-evvel :
ez-Zeyl ve Ğâyetu'n-nihâye'de (I, 365) zikredilmektedir. Bu eserin muhtasarı, Ebû 'Abdillah b. Tûmert (öl. 524/1130), Ebû Hâmid el-Gazâlî (öl. 505/1111), Muhyiddîn el-'Arabî (öl. 638/1240) ve Ebû 'Ali el-Huseyn b. 'Abdillâh b. Sînâ'nın (öl. 427/1036) ahlâk ve îtikad konularındaki risâleleri ile birlikte Sabri el-Kürdî tarafından neşredilmiştir (Mecmû'atu'r-resâil, Kahire, 1328 h., s. 3-44).
7. Kitâbu nûri'l-mesrâ fî tefsîri âyeti'l-isrâ :
ez-Zeyl ve Z. Mir'ât'ta zikredilen bu eser hakkında "Tabakâtu's-Subki" de (V, 61).şu îzah mev. cuttur: "Ebû Şâme bu eserinde Peygamber (s.a.) in Kudüs'e ve oradan semâvâta götürülüşünün, hem rüya halinde ve hem de uyanıkken olmak üzere iki defa veya daha fazla vuku bulduğu fikrini benimsemiş ve demiştir ki: Bütün hadisler -çeşitli ifade ve ibârelerine, yolculuğun cereyan ettiği mekân hususundaki değişik delâletlerine rağmen- bu fikri vermektedirler. Ebû Nasr b. el-Ķuşeyri (öl. 514/1120) tefsîrinde bu görüşü benimsemiş ve Ebu'l-Kasim es-Suheylî (öl. 581/1185), şeyhi Ebû Bekr b. el-'Arabî'den (öl. 543/1148) naklederek bu görüşü ihtiyar etmiştir". Kitabın yazma nushaları bilinmemektedir.
8. Şerḥu'l-hadisi'l-muķtefâ fî meb'agi'n-Nebiyyi'l-Muṣṭafâ : ez-Zeyl, Z. Mir'ât, M. kurâ ve Fevât'ta zikredilmektedir.
9. Dav'u'l-kameri's-sârî ilâ ru'yeti maʼrifeti'l-Bârî :
ez-Zeyl, Z. Mir'ât, M. kurrâ ve Fevât'ta zikredilmektedir.
10. el-Muḥakkak min ‘ılmi’l-uşûl fîmâ yete'alleķu bi 'ef'âli'r-Resûl : ez-Zeyl, Z. Mir'ât, M. ķurrâ ve Fevât'ta zikredilmektedir.
11. Kitâbu'l-besmeleti'l-ekber:
ez-Zeyl, Z. Mir'ât, M. kurrâ ve Fevât'ta zikredilen bu eserin bir nushası Şam'da Zahiriyye kütüp- hânesinde (nr. 52/415) bulunmaktadır 162. Bu kitabın bir de muhtasarı vardır ki, biraz sonra (bk. nr. 16) ayrıca zikredilecektir.
12. el-Murşidu'l-vecîz ilâ ‘ulûmin tete'alleķu bi'l-Kitâbi'l-‘azîz:
Mustekıllen ele alınan ve tenkidli metni de verilen bu eser için bk. s. 37-40.
13. el-Kürrâsetu'l-câmi'a limesâile nâfi'a:
Sadece ez-Zeyl'de (müllifin verdiği listede) mezkûrdur.
180 er-Ravḍateyn I, 3; Eserin yazma nushaları için bk. GAL G I, 331,
161 Eserin yazma nushaları ve batı dillerine tercümeleri ile ilgili çalışmalar için bk. GAL G I, 317, S I, 550, 162 GAL S I, 551.
- 30
-
الكتاب — ص ٢٩٩