كشف الظنون عن أسامي الكتب والفنون — الصفحة ٥٣٢

33 G. Flügel'in mukaddimesi Bundan anlaşılıyor ki, Muhammed b. Sayyid 'Isā Sihrani'nin Dımışk hâkimlerinden Senaî tahallus et- miş Ahmed Efendi'nin nefine olarak yazdığı yazı, 1139 senesinin cemaziülâhırında (yani 1727 sene- sinde) itmam edilmiştir. Şark akademisi kütüphanesinde 352 numarada kayitli B nüshasının sonunda şu metin bulunmak- tadır: قد اتفق الفراغ عن تصحيح هذا الكتاب بمون عناية الملك الوهاب المشتهر باسماء الكتب لدى اعيان الافاضل والكتاب وقد امرني بتصحيحه من هو ولى للعلماء الاعلام وصدر للفضلاء النبلاء الفحام والحال ان النسخ من هذا الكتاب قد تطرق فيها التحريف والتصحيف بكثرة الاستكتاب فامتثلت امره بين الاقدام والاحجام العلمى بما انطوى عليه من الاعجام مع مافى من المجز والقصور والعى والفتور واشتغال الافكار ومصابرة الاقدار فاعتمدت على عوايد مولاي الجليل في اقداره الجميل فشمرت ساعد الاجتهاد واخذت في تحرير ماله قد اشاد بعد ان حصلت مسودة المؤلف ليكون الغلط من النساح اذا الغالب عليهم ان يكونوا للمكتب مساخ فتتبعت كل مافيه من كتب او رسائل وحواش وشروح ومراسل بمراجعة كتب الطبقات والتواريخ التي تنوف عن اربعمائة مجلد حتى جعلت كل كتاب بر به مؤيداً وحررت وفيات المصنفين الامجاد بعد ان كانت متفاوتة الاعداد وربما كان بعضهم خال عن ذكر زمن الوفاة فذكرته ليكون مكملا غير مفتقر لما سواه وأدرجت على ترتيب ماصنف بعده مما يعد وما فاته من الكتب والحواشي مما يوجد وكل ما ذكر فيه من بعد تاريخ وفاته فهو مضموم وما فاته مصنفه مما الف قبله فهو مفهوم حتى اشرق تمامه فى وقت الاشراق من يوم الاحد الرابع. من شهر ربيع الآخر لسنة سبعين ومائة بعد الالف السابع فنسأل الله برحمته انه البر سبحانه أن يجيزنا عليه من كرمه العميم وان يجزل صلتنا الرؤف الرحيم وصلى الله على سيدنا محمد وآله وصحبه وسلم تسليماً والحمد لله رب العالمين . Bundan, bu nüshayı en iyiler arasında saymak- ta, neden dolayı haklı olduğumuzu öğreniyoruz. Yazıcının, yahut metni yazmış olan âlim kimse onun gözü önünde, müellifin ilk müsveddesi bulu- nuyordu; bu zat Hacı Kalfa'nın kamusunda mukayese ve itmama muhtaç görünen noktaları mukayese ve itmam etmek için dört yüzden fazla cilt okumuş ve böylece kendi ifadesine nazaran, ,kitapların bozucusu adını verdiği 34 tannicam... (Şark lisanları akademisi bu el yazısını, Avusturya Hükümdarı Haşmetlû İmparator ve Kıra- lin Babıâli nezdindeki büyük elçisi, Asaletlû Baron Ottenfels-Gschwind cenaplarının lûtufkâr himmetle- riyle, 1827 senesinde elde etmiştir; evelce, Britanya kırallığı nezdinde esbak elçi İsmail Ferruh Efendiye aitti). Sylvestre de Sacy cenaplarının hemen hemen daima kullanmış oldukları Paris nüshası S, Mehmed Efendi isminde biri tarafından 1091 (1680) senesinde yazılmıştır. Zira sonunda şunu okuyoruz: -Bundan bag . تم هذا الكتاب فى يد الفقير محمد سنة ١٠٩١ ka bir şey yoktur. E nüshasından bahsetmek için bir sebep mevcut değildir. Bozukluğunu yuka- rida mevzuubahs ettik. Son olarak, biri metni, ikincisi bir tercümeyi ve üçüncüsü fihristi ihtiva etmek üzere üç ciltten müteşekkil Paris nüshası, biraz evvel gördüğümüz gibi Pétis de la Croix tarafından yazılmış ve birinci cildin yazılış tarihi, şu kelimelerle tespit oluştur: Ce livre a été écrit et publié à l'impromtu par Pétis. Achevé de traduire d'Arabesque en François le 4. Sept. 1698, scavoir le 28. safar 1110. Par François Pétis Secr. Interp. du Roi en langues Orientales et professeur en langue Arabesque au Collège Royal de Paris. 1702. Achevé de copier l'Arabe à côté le 18. Jun. Achevé de mettre les marges de ce Tome le 29. Janv. 1703 [1]. Achevé l'index de ce Tome le 25. Novbr, 1703. (Arapçadan fransızcaya tercümesi 4 eylûl 1698 de, yani 28 safer 1110 da tamamlanmıştır. Yapan François Pétis, kıralın mütercim - kâtibi ve Paris'te kirali kollejde arapça lisani profesörü, Yandaki arapçanın istinsahı, 18 haziran 1702 de tamamlanmıştır, Bu cildin haşiyeleri, 29 ikinci kânun 1703 te itmam edilmiştir [2]. Bu cildin fihristi 25 ikinci teşrin 1703 te itmam olunmuştur). مساخ الكتب تم هذا :lkinci cildin sonunda sunu buluyoruz lerin fevkalade sık istinsah edilmiş olanنساخ الكتب Buda, noksan olan tahrir senesi الكتاب في يد الفقير محمد bu kitapta yaptıkları yanlışlardan içtinap etmiş. Demek oluyor ki, Şark akademisi bu Istanbul nüs- hasına sahip olmakla iftihar etmekte, tamamen haklıdır. Bu nüsha, yanılmıyorsam, 1400 kuruşa satın alınmış ve 1757 senesinde yazılmıştır ; üzerinde şu başlık bulunmaktadır: „Hoc manus- criptum accepit academia LL. OO. gratiose pro- curante III.mo Dmo Barone Ottenfels - Gschwind, In- ternuncio C. R. A. M. tjs ad Portam Ottomanicam, anno 1827, quod prius erat Domini Ismail Ferruch Efendi, quondam Legati Ottomanici ad aulam Bri- müstesna, S nüshasında gördüğümüze tamamen te- vafuk etmektedir. Fakat şunlar da ilâve olunmuştur: قد استراح قلم الفقير حسين بن مصطفى الحسيني ملهاد (٢) الحلبي مع اصلاح بقدر الامكان في نسخة سقيمة مغلوطة من هذه النسخة من خامس شهر رمضان سنة تسع وثمانين والفب من هجرة من له العز وستين او سب والشرف واظن ان المؤلف وفاته كانت في سنة ست [1] Bu kitap. Pétis tarafından yazılmış ve neşredilmiştir. [2] Bu zat, her faslı mütalea ettiğini, derkenar olarak göstermeğe gayret etmişse de, mumaileyhin bu teşebbüsünde sık sık yanıldığını teslim etmeliyiz.
الجزء 01 — ص ٥٢٣

النص مستخرج آليًّا من صور الكتاب، وقد يقع فيه خطأ.