آيات وسور من تأويلات القرآن — الصفحة ٢٦٤

Nasr Sûresi: 3 O'nu nitelemek. Sanki şöyle buyurmaktadır: Zât-ı ilâhiyyeyi övgüde buluna- rak yaratılmışlık özelliklerinden berî kıl, O'nu yüce sıfatlarla nitele, Allah'ın öğrettiği güzel isimlerle isimlendir. "Fe sebbih bi-hamdi rabbik" kavlinin mânası “Sübhânellāhi ve bi-hamdih (füb) de” şeklinde de olabilir. Nitekim Hz. Peygamber'in dua ve niyazlarında (ilgocat al b) şeklindeki metni çokça tekrar ettiği nakledilmiştir.' Bunun hikmeti şu olma- lıdır ki “sübhânellāh" geniş kapsamlı bir tesbih türü olup Cenâb-ı Hakk'in lâyık bulunduğu bütün övgüleri, yücelik, azamet ve aşkınlıkla nitelenmesini, bütün küsur ve âfetlerden, ayrıca yaratılmışlık özelliklerinden münezzeh olu- şunu ihtiva eder. Yüce Allah'ın bu geniş kapsamlı tesbih ve tahmidi mümin- lere bildirmesinin hikmeti, onların, lâyık olduğu bütün övgülerle O'nun zâtını vasıflandırmaktan âciz olduklarını bilmesidir. / Bunun gibi "El-hamdülillah” () da Allah'ın insanlara lutfettiği [86] bütün nimetlerin şükrünü içeren bir ifadedir. Bunu kullarına bildirmesinin sebebi de kendilerine birbiri ardınca ihsan ettiği nimetlerin şükrünü yerine getirmeye güçlerinin kâfi gelmeyeceğine vâkıf olmasıdır. اللهم صل على محمد Allahümme salli ala Muhammed ve alâ âli Muhammed J) salavatı aynı çizgi üzerinde seyreder. Bilindiği üzere Allah Teâlâ "Ey iman edenler! Peygamber'e salavat getirin ve tam bir samimiyetle selâm verin"2 beyanıyla müminlere Resûlullah'a salavat getirmelerini emretmiştir. Ne var ki bunun tam olarak üstesinden gelmenin gücünü kendilerine verme- diğinden "Allahümme salli alâ Muhammed" demeleri emredilmiştir, ta ki bu işi O'nun zâtı icra etsin. Nihaî gerçeği bilen Allah'tır. Cenâb-ı Hakk'ın “ve's-tağfirhü” kavline gelince, Ebû Bekir el-Asam şöy- le demiştir: Allah Teâlâ'nın bu kelâmı, Hz. Peygamber'in eksik ve hatasının bulunduğunu gösterir, bu sebeple de af dilemesi emredilmiştir. Bu, saygısız bir ifadeden ibarettir, çünkü Resûlullah (s.a.) herhangi bir konuda umursa- mazlık veya görevini eksik ifa etmekle asla vasıflandırılamaz. Şu var ki Allah herkese her saniye ve her an o kadar çok nimet lutfetmiştir ki kişi ne kadar emek sarfetse ve ne kadar uzun yaşasa bunlardan birinin şükrünü bile eda etmeye güç ve takat getiremez. Bu sebeple Cenâb-ı Hak resulüne mağfiret 1 Hz. Âişe'den nakledilmiştir, Resûlullah (s.a.) “Allah'ı tenzih eder, O'na övgüde bulunurum, kendisinden bağışlanmamı diler, O'na tövbe ederim" meâlindeki bir metni çokça tekrarlardı. O şöyle demiştir: Rabbim bana ümmetimde bir alâmet göreceğimi haber verdi ve onu gördü :dememi benden istedi. işte ben onu gördüm سبحان الله وبحمده وأستغفر الله وأتوب إليه gümde sik sik "İzâ câe nasrullahi ve'l-feth" yani Mekke'nin fethi (Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, VI, 35; Müslim, "Salât”, 220). 2 el-Ahzâb 33/56. 79
KTBe_0062649 — ص ٧٩

النص مستخرج آليًّا من صور الكتاب، وقد يقع فيه خطأ.