آيات وسور من تأويلات القرآن — الصفحة ١٩٢

! Fâtiha Sûresi: 1 Bunların hepsi aklı yerinde olan insanların tamamı için gerekli şeylerdir. Şöyle ki bu anlatılanların temel muhtevasında yaratıcının gerektiği şekilde tanınması ve lâyık olduğu biçimde övülmesi ilkeleri mevcuttur. / Zira bütün [8] mahlûkata nimetlerini iptidaen veren O'dur, her kulun ihtiyacı ve her talep sahibinin arzı O'nun katına yöneliktir. İşte anlattığımız bu özellikleri bünye- sinde toplamış olması sebebiyledir ki Fâtiha sûresi Allah'ın kulları için vaz- geçilmez bir mertebeye sahip olmuştur. Fâtiha'nın namazda okunmasının konumu farz derecesinde değildir. Aslında Fâtiha, zât-ı ilâhiyyeyi yaratılmışlık sıfatlarından tenzih etmeyi amaçlayan tesbihler ve O'nu yüceltmeyi hedefleyen tekbirler gibidir. Bunun yanında Fâtiha namaz ibadetine bağlı olmayarak herkese farzdır, çünkü hiçbir insan için rabbini yakışmayan sıfatlardan tenzih etmemesi ve O'nu yüceltmemesi mümkün değildir. Ne var ki bu husus Fâtiha'yı namazda oku- manın farziyetini gerektirmediği gibi mutlak farziyeti vurgulama konumunda bulunmamak şartıyla Fâtiha'nın içinde yer aldığı başka herhangi bir amelde de farz oluşunu gerektirmez. Ancak bütün bunlar sözü edilen sûrenin muhteva- sının bütün insanlar için gerekli olduğu yolunda bahis konusu ettiğim hususun dışında kalır. Fâtiha'nın namazda okunmasının farz olmadığı konusuna gelince, bu hususu birkaç yolla ispat etmek mümkündür. Birincisi namazda kıraatin farziyetine "Kur'an'ın kolayınıza gelen bir kısmını okuyunuz"1 meâlindeki âyet-i kerîme ile vâkıf olmuş bulunmaktayız. Bu ilâhî beyanın konumuza delil teşkil etmesi de iki açıdandır. Birincisi Fâtiha'nın dışındaki sûre veya âyetlerin daha kolay olmasının imkân dahilinde bulunmasıdır. İkincisi sözü edilen âyet çerçevesinde kıraatin farziyeti bu görevin hafifletilip kolaylaştırıl- ması suretiyle bizlere yönelik bir lutf-1 ilâhî biçiminde olmasıdır. Namazda mutlak mânada Kur'an okumak farz olmasaydı, okumamamız da mümkün olacağından kıraatin bizim için kolaylaştırılmasıyla Allah'a yönelik şükür borcumuz gerçekleşmezdi. Şunun da belirtilmesi gerekir ki Fâtiha'nın zaruri olarak okunması halinde bizim için seçim hakkından söz edilemez, oysa ki sayesinde kıraatin farziyetini öğrendiğimiz âyet kolay olanın tercih edilmesi konusunda seçim imkânı getirmektedir. Sonuç olarak bahis mevzuu kıraat âyetinin Fâtiha'dan başkasına da şâmil olduğu sübut bulmuştur. Başarıya ulaşmak ancak Allah'ın yardımıyla mümkündür. / İkincisi Resûlullah kutsî hadisinde, Cenâb-ı Hakk'ın Fâtiha'yı hamd ve [9] senâ statüsünde kıldığını haber vermiştir ki bu, namazın ikiye taksim edilişi 1 el-Müzzemmil 73/20. 7
KTBe_0062649 — ص ٧

النص مستخرج آليًّا من صور الكتاب، وقد يقع فيه خطأ.