kelimeleri tercüme için kullanılır. Bunların yeri- ne mazi sığaları da kullanılmaktadır:
ره،
الله ، صنفه ، أنشأه ، نظمه ، أنشده ، أملاه ، جمعه ، عنى بجمعه ، حـ صنعه ، خرجه ، شرحه ، فسره ، حشاه ، علقه ، اختصره ، لخصه ، انتقاه ، ترجمه ، عربه استثمره ، جرده ، هذبه ، اقتضبه ، انتخبه ، اختاره ، نقله ،
2. Rivâyet Kaydı: Bir nüshanın kimin tarafından rivâ- yet edildiğini veya hangi rivâyet zinciriyle gel- diğini belirten kayıtlardır. Umumiyetle unvanda veya mukaddimenin başında gelir. Bazan rivâyet zincirinin tamamı, bazan müelliften rivâyet eden âlimin adı verilir. Rivâyet zincirinde tarih zik- redilirse müellifin yaşadığı çağın tayini ve telif tarihi bakımından önemlidir. Hadis, tarih, fıkıh, zühd, edebiyat ve şiir kitaplarının bir çoğunda râvînin adına veya rivâyet zincirine rastlamak mümkündür. Aklî ilimlerde bu anane tatbik edilme- miştir. Bazen bir kitabın cüzlerinin herbirinin başında rivâyet kaydına rastlanabilir. Hadisçiler rivâyete önem verdikleri için eski hadis kitapla- rının nüshaları bu kayıtlarla doludur. Bazan bir kitabı müelliften çeşitli râvîler nakleder. Bu ri- vâyetlere göre nüshalar farklılık gösterir. Hadis râvîleri arasında al-Madînî, Abû Tâhir al-Silafî, İbn CAsâkir'i şiir râvîleri arasında Abû Bakr al-Sulî, Abû Sacîd al-Sîrâfî, al-Hatîb al-Tabrî- zî, tarih, kırâat kitapları râvileri arasında Tâ- cuddîn Abu'l-Yumn al-Kindî zamanlarında büyük şöh-
برواية فلان عن فلان ، ret kazanmışlardır. Rivayet kaydı روی فلان عن فلان
gibi şekillerle başlar.
3. Semâ Kaydı: Bir nüshanın ders esnasında bir âlim- den dinleme şeklinde okunduğunu gösterir. Semâ kaydı, rivâyet kaydı gibi bir nüshanın mevsukiye- tini kuvvetlendiren kayıtlardandır. Rivâyet kaydı gibi unvandan sonra bulunduğu gibi, nüshanın ba- şında ve sonunda da bulunabilir. Bazan her cüzün başında ve sonunda tekrarlanır. Bazen rivâyet zin- cirinin en başındaki kişi sâmi'dir. Bir nüshanın semâ kaydı taşıması onun mevsûkiyetini arttırır ve tashih edildiğini gösterir. Bu
سمع فلان kayit بسماع فالان .gibi ifadelerle başlar عن فلان
27
الجزء 01 — ص ٦٢٨