İstinsah tarihi genellikle hicrî seneyle verilir. Nadir olarak İskender senesiyle veya milâdî seneyle de tarih verildiği olur. Tarih genellikle yazıyla ifâde edilir. Son asırlarda rakamla tarih verilmeye de başlanmıştır. hesabıyla
ابجد Bazan
veya lüğaz şeklinde tarih verildiği de olur.
hesabıyla tarih VI. hicri asırda bile veril- diği halde, lüğazla tarih verildiği hicrî IX. asır- dan önce görülmez. Bu çalışmada lüğaz halinde ve- rilen çeşitli tarihler bulunmaktadır.
Nr. 519/1, yap. 1a daki şu kayıt istinsah tari- hinin en tipik örneklerindendir:
انتسخ بأسرها ابو السنان البسطامي الخطيبي وغير الفاظ
المصنف وزاد فيها اشياء من عنده اظهارا للفضل
Bu kayıtta olduğu gibi pek çok müstensihin istin- sah ettikleri eserlerde tasarrufta bulundukları, onları ihtisar ettikleri, tashih ettikleri ve bazı kısımlarını attıklarının pek çok örnekleri görül- mektedir.
Nr. 1209'daki mecmua ile nr. 1368'deki ball pilo nüshasındaki ferağ kayıtları bir nüshanın kaynak- larını gösterme bakımından güzel örnektir.
8. Mükâbele (muâaraza) ve Tashih Kaydı: Bir nüshanın sağlamlığını gösteren kayıtlardan biri de mukabele, muaraza ve tashih kayıtlarıdır. Bir nüshayı muka- bele eden şahsın ilmî seviyesi ne kadar yüksek ise, o nüsha o kadar değer kazanır. Mukabele kaydı umu- miyetle eserin tamamının ve cüzlerinin sonunda ¿
مقابلة ،
بلغ مقابلة وتصحيحا ، بلغت المقابلة ، قوبلت ، قوبلت وصححت ، قوبل ، قوبل وصحح ، عورض ، عارضه ، قابله
gibi ibârelerle gös
terilir. Meselâ nr. 365'in sonunda
قابله مرة بعد أخرى ابراهيم بن محمد بن ابي الحرب الخنجي
Bazan mukabele ve tashih kaydı eserin bazı sayfa- larının hamişlerine yazılan kelimesiyle ifâde edilir. Bazan bir nüsha birden fazla nüsha ile mu- kabele ve edilerek nüsha farkları hamişe
tashih
31
الجزء 01 — ص ٦٢٤