226
SÜNEN-İ İBN-İ MÂCE
yeceği gibi bu bedelin bir katını da cezâ olarak ona ödeyecektir. Fa- kat Ebû Dâvû d'un bir rivâyetinde meyvenin bedeli öde- nir, denilir. «Bedelden ayrı olarak bir katı da ödenir» hükmü ile il- gili olarak Sindî: Bir kavle göre bu, mali bir cezâ mâhiyetin- dedir. Fakat âlimlerin çoğuna göre mâlî cezâ şeklindeki tazîr hük- mü nesholunmuştur, der. Bâzi rivâyetlerde ağacı üzerindeki mey- veyi alıp götüren suçlunun tazîr olarak dövüleceği de hükme bağ- lanıyor.
2. Harman yerinden çalınan hurma kalkan bahası kadar ve- ya daha fazla ise hırsızın eli kesilir.
3. Ağacı üzerindeki meyveleri yiyen, fakat bundan hiç bir şey alıp beraberinde götürmeyen kimseye bir vebâl yoktur. Tir mi- zî'nin rivâyetinde bu fıkrada «ihtiyacı olan» kaydı mevcuttur. Yâ- ni sözü edilen meyveyi yiyen kimse fakir ve buna şiddetli ihtiyaç duyarsa bu işi yaptığından dolayı vebâl altına girmez. Cumhûra göre böyle fakir bir kimse başkasının bahçesine girip ağaçlardaki meyvelerden yiyerse, yediği meyvenin bahasını mal sahibine öde- mekle mükelleftir. E b û Hanife, Mâlik ve Şafiî' - nin görüşü de böyledir. Bâzı selef âlimlerine göre fakru zarûretin- den dolayı bunu yapan kimse yediği meyvenin bahasını mal sâhi- bine ödemekle mükellef değildir. A h med bin Hanbel'e göre etrafı duvarla çevrili olmayan bahçenin ağaçları üzerindeki meyveden yiyen kimse fakir ve mecbur olsun veya olmasın yediği meyvenin bahasını ödemekle mükellef değildir. Bu hususta daha geniş bilgi için 2298 - 2303 nolu hadislerin izahı bölümüne müracaat edilmelidir.
4. Sürüden geri kalıp merada bulunan bir koyunu alıp götüren hırsız bunun bedelini ve cezâ olarak ikinci bir bedelini koyun såhi- bine ödemekle mükelleftir. Ayrıca bu suçu işlediği için tazîr cezası olarak dövülür. Ancak mâlî cezâ olarak koyunun bahasının ikinci katını ödemesi hükmü âlimlerin ekserisince mensuhtur. Yukarda bunun bir benzeri geçti.
5. Ağıl gibi koyunların geceledikleri yerden bir koyun çalan kimsenin çaldığı hayvanın değeri bir kalkan bahası kadar veya da- ha fazla ise hırsızın eli kesilir.
İlk hadis ravisi Saf vận bin Ümey ye bin Hale f (Radıyallahü anhüm) Mekke fethi esnasında müslüman olan- lardandır. Müellefe-i Kulüb, yâni müslümanlığa gön- lü henüz iyice yatışmamış olanlardandı. Müslim onun bir
الجزء 7 — ص ٢٢٦