236
SÜNEN-İ İBN-İ MÂCE
TER CEMESİ
2240) "... Abdullah bin Ömer (Radıyallâhü anhümâ)'dan rivâyet edildi- ğine göre; Resûlullah (Sallallahü Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu, demiştir:
«Ey insanlar! Muhaffele (= müşteriyi aldatmak amacıyla sütü sağılmayıp göğsünde hapsedilen) bir hayvanı satın alan bir kimse (hayvanı geri vermek husûsunda) üç güne kadar serbesttir. Müşteri onu geri verecekse onunla beraber, sağdığı sütünün iki mislini (Veyâ eldeki) bir mislini (n kıymeti kadar) buğday da versin.»"
Not: Bu hadisi Ebû Dâvûd da rivâyet etmiştir. El-Fetih'te: Bunun senedi zayıftır ve İbn-i Kuddâme demiş ki bu hadisin zâhiri ile amel etmek âlimlerin it- tifakı ile terkedilmiştir, diye bilgi verilmiştir.
İZAHI
Notta belirtildiği gibi bu hadis Ebû Dâvûd tarafından da rivâyet edilmiştir. Sin di bu hadisin şerhinde : İslâmiyet'in ilk zamanlarındaki hükmün bu hadise göre olmuş olması ve müşteri ile satıcının arasında çıkacak ihtilâfın kesilmesi için ödenecek meblâğın bir önceki hadîsle tâyin ve tahdid edilmiş olması umulur. Âlimlerin bu hadisle amel etmemeleri de bundan dolayı olabilir. Halbuki Ebû Då vûd bunu rivâyet etmiştir. Âlimlerin bununla amel etmemele- rinin ikinci sebebi bu hadisin senedinde bulunan zayıflıktır, demiş ve bundan sonra da nottaki durumu belirtmiştir.
Avnü'l-Mabûd'da: "Muhaffele ve Musarrat ayni mânâyı ifâde eder- ler. Muhaffele, toplatılan demektir. Hayvanın sütü, onun göğsünde toplatıldığı için hayvana bu isim verilmiştir.
"Sütün bir veyâ iki misli” ifâdesindeki tereddüd râviye aittir. Yâ- ni Resûl-i Ekrem (Aleyhi's-salâtü ve's-selâm) ya böyle, ya da şöyle buyurmuştur.
Bu hadis ile bundan önceki hadisin arasında görülen ihtilâf na- sıl izah edilir? diye bir soru sorarsan ben derim ki el-H å fiz bunu şöyle cevablamıştır: Bu hadisin senedi zayıftır. İbn-i Kud- d â me demiş ki: Âlimler bu hadisin zâhiri ile amel etmemek hu- susunda ittifak etmişlerdir.
Hattâbî de: Bunun senedi tutarlı değildir, demiştir. Durum, Hatta bi'nin dediği gibidir. Allah kendisinden râzi olsun. Çün- kü senedde bulunan râvi Cüme y' bin Ömer hakkında İbn-i Nüm eyr: O, en çok yalan söyleyenlerdendir, demiş. İbn-i Hibban da demiş ki, O, rafızî idi hadîs uydururdu,» di- ye bilgi vermiştir.
الجزء 6 — ص ٢٣٦