Te'vîlâtü'l-Kur'an'dan Tercümeler
Bir kısım âlim de şöyle demiştir: Kevser Allah tarafından resulüne lutfe- dilen fakat mahiyeti bizce bilinmeyen bir şeydir. Bu meselede hareket noktası şu olmalıdır ki kevser Cenâb-ı Hakk'ın resulüne hitap edip bildirdiği bir şey olup onca bilinmiştir. Kişinin onu öğrenip açıklamaya çalışması gerekli değil- dir, zira hata ederse zarar görür, isabet ederse fazla bir yarar elde edemez. Kevser'in kadim kitaplardan alınan bir kavram olduğu da ileri sürülmüştür.
2. Şimdi sen rabbine kulluk et ve kurban kes.
Bu âyetteki salât kavramı hakkında çeşitli yorumlar yapılmıştır. Bazıları namazın mahiyeti boyun eğiş, teslimiyet ve duadan ibarettir, demiş ve fikir- lerini anlatmaya şöyle devam etmiştir: Allah Teâlâ habibine derunî olarak ifa etmesini dilediği bütün ibadetleri yerine getirmesini emrettiği gibi kurban ve hayvan kesimi türü kulluk görevlerini de aksatmaması buyruğunu vermiştir. Aslında bu ikinci tür görevden insan tabiatı hoşlanmaz. Hatta bazı kâfirler canlıya eziyet verdiği gerekçesiyle hayvan kesimini yasaklar. Cenâb-ı Hak peygamberini tabiatının hoşlanmayıp kaçındığı bir davranışla kulluk görevi ifa etmeye davet etmiştir.
Âyet-i kerîmenin doğrudan namaz kılmayı ve kurban kesmeyi amaçlama- mış olması da mümkündür. Bu durumda onun mânası “Bu görevleri yerine getirirken Allah rizâsını hedef edin” şeklinde olur. Çünkü Asr-1 saâdet'teki kâfirler putlara dua ediyor, onlar adına kurban ve hayvan kesimi yapıyordu. Nitekim . dikili taşlar üzerine kesilen hayvanlar..." -yani putlar için- meâlin- deki âyet bu hususu dile getirmektedir. Cenâb-ı Hak peygamberine bu ibadet- leri Allah için yapmasını emretmiştir.
55
"1
Hasan-1 Basrî "Rabbinin rızâsı için bayram namazını kıl, sonra da büyük baş hayvanlardan kurban kes!",2 Mücâhid ve Atâ da “Sabah namazını cemaatle kıl ve Mina'da kurban kes" mânasını vermişlerdir. Bazıları da şöyle demiştir: [75] Rabbinin rızâsı için asıl namazı kıl ki o da bilinen farz namaz(lar)dır. /Hadiste zikredildiği üzere bu namaz ibadetin özünü teşkil eder. 3
Benzer bir yorum da şöyledir: Namaz kılan kimse Allah Teâlâ ile söyleşi yapmaktadır. Bunun izahı -nihaî gerçeği bilen Allah'tır ya- şöyle olmalıdır: Hiçbir ibadet yoktur ki onun ifa edilişinde bir tür maddî zevk, nefsin arzu ve emellerini yerine getirme durumu bulunmuş olmasın; meselâ seyahat et- mek, nakil vasıtalarına binmek, yiyip içmek, konuşmak, bir yerden bir yere
3 el-Mâide 5/3.
2 Taberî, Câmi'u'l-beyân, XXX, 211.
3 Tirmizî, "Daavât”, 1.
68
KTBe_0062649 — ص ٦٨