Te'vîlâtü'l-Kur'an'dan Tercümeler
başkasını nasıl ümit eder hale getirebilir? Şunu da belirtmek gerekir ki sözü edilen inkârcılara göre kendisine fayda sağlayan kimse hakîmdir, nefsine zarar getiren kimse de yerli yerince hareket etmeyen insandır. Demek ki insan sadaka vermeyince kendisine menfaat celbetmiş, yetimin hakkını verince de nefsine za- rar getirmiş olur, bu sebeple de buna sıcak bakmaz. İşte burada dile getirdiğimiz mâna bizi Mâûn sûresinin ilk kısmını inanç statüsünde tutmaya sevketmiştir.
4. Yazıklar olsun o namaz kılanlara ki. 5. Namazlarını ciddiye almazlar.
6. Hem de onlar gösteriş yaparlar.
95166
Bu ilâhî beyan münâfıklar hakkında ise nifak ehli hep böyledir, yerine getirdikleri dinî bir görev olursa mutlaka gayrı ciddi ve gafil davranırlar, ifa ettikleri bir taat varsa bunu gösteriş için yaparlar, şu âyetlerde belirtildiği üzere: "Namaza kalktıkları zaman üşenerek kalkarlar, insanlara gösteriş yaparlar, Allah'ı da pek az hatıra getirirler.' . Namaza üşenerek gelirler ve istemeye- rek harcama yaparlar.”2 Görüldüğü üzere Cenâb-ı Hak bu âyetlerinde münâfik- ların tembellik ve isteksizlikleriyle cimriliklerini zikretmiştir. Allah Teâlâ'nın "Yazıklar olsun o namaz kılanlara ki” diye başlayıp münâfiklar hakkında de- vam eden beyanları da biraz önce zikrettiğimiz niteliklerin çizgisini izlemiş olabilir. Bunun yanında sözü edilen âyetlerin kâfirler hakkında olması da im- kân dahilindedir. Çünkü ehl-i küfür de bir tür namaz görevi ifa ederlerdi, şu âyet-i kerîmede yer aldığı üzere: "Onların Beytullah yanındaki duaları (salât) ıslık çalmak ve el çırpmaktan başka bir şey değildi."3 Cenâb-ı Hak bu beyanıy- la müşriklere ait namazın gerçekte namaz niteliği taşımadığını haber vermiştir. Bahis konusu namazın gerçek şekline bürünmüş olması da imkân dahilinde- dir. Nakledildiğine göre Mekke müşrikleri putlarına yönelerek bir nevi namaz [69] kılarlardı; / bununla da putlara olan bağlılıklarının ileri boyutlar kaydettiğini halka göstermeyi amaçlıyorlardı. Kendilerinden kopmayı aklından geçirenler onların bu davranışlarını görünce doğru yolda olduklarını zannederlerdi. So- nuç olarak müşriklerin bu davranışında Peygamber'e itaatten alıkoyma ve insanların ona yönelik teveccühünü bertaraf etme faktörü vardı. Yukarıdaki âyette geçen "ıslık çalmak ve el çırpmak" buna yönelik bir içerik taşır.
Tefsirinin yapılmasına çalışılan ilâhî beyanın boyun eğiş ve itaat arzediş anlamından kinaye olması da muhtemeldir. Buna göre mânası "Yazıklar olsun o itaat etmeyen ve boyun eğmeyenlere" şeklinde olur.
1 en-Nisâ 4/124.
2 et-Tevbe 9/54.
3 el-Enfal 8/35.
64
KTBe_0062649 — ص ٦٤