Haşr Sûresi: 23-24
"tekebbür" ile "irtifâ“” kavramlarının temel mânaları birdir, o da kendisinin dengi ve benzerinin bulunmadığı zehabına kapılmaktır. Allah Teâlâ ise kendini mütekebbir diye vasıflandırmıştır, çünkü O, başkası sebebiyle değil zâtından ötürü büyüklük vasfına sahip olandır. Bundan dolayı biz Allah'tan başka kim- senin büyüklenmeye hakkı yoktur dedik. Zira Allah'ın benzeri, karşıtı ve dengi yoktur, yaratık konumundaki diğer varlıklarsa her birinin benzeri mevcuttur. /Mütekebbir, Cenâb-ı Hakk'ın, kendisiyle zâtını isimlendirdiği, ayrıca meleklere, [54] peygamberlere ve müminlere “mütekebbir”i anıp tekrarlamalarını emrettiği bir isimdir.
"Şânı yüce olan Allah insanların ilâhlık yakıştırdıkları her şeyden münez- zehtir." Burada haktan sapan inançsızların ileri sürdükleri şirk telakkilerinden Allah Teâlâ'nın tenzih edilişi vardır. “Sübhânellah”ın mânası “gerçeğin, kâfir- lerin söylediği gibi olmasından Allah'a sığınırım” şeklindedir.
{İmam (r.h.) şöyle dedi:} Yüce Allah dört mâna da münezzeh ve âlîdir. Birincisi zulüm, yersiz fiil işleme ve şânına yakışmayan her şeyden münezzeh oluşudur. İkincisi her şeyden yüce bulunuşudur, onları hâkimiyeti altına alışı ve iradesince tasarrufta bulunuşuyla. Kimse O'nu hâkimiyeti altına alamaz, o ise hükmünü bütün yaratıklara geçirendir. Üçüncüsü ihtiyaç ve âfete mâruz kalmaktan berî oluşudur, oysaki O'ndan başka herkes bundan uzak değildir. Dördüncüsü doğru inançtan sapanların O'nun hakkında iddia ettikleri evlât, rakip ve karşıt, benzer ve denklerden, ayrıca yaratıklara gelen her türlü kötü durumdan münezzeh oluşudur. Yardımı istenecek olan yalnız Allah'tır.
24. O, yaratan, var eden, şekil ve özellik verendir. En güzel isimler O'nundur. Göklerde ve yerde olan her şey O'nun şanını yüceltmektedir. O, galiptir, hikmet sahibidir.
"O, yaratan, var eden, şekil ve özellik verendir." Hâlik ile bârî aynı mâna- ya gelir. Arapça'da “yarattı” anlamında bere'e denir; beriyye de “yaratıklar” demektir. Nakledilir ki yaratıklara beriyye denmesinin sebebi topraktan yara- tılmış olmalarıdır, çünkü berâ (s) "toprak" demektir.
Musavvir "her şeye şeklini (sûret) veren" demektir, onu alması gereken mahiyeti çerçevesinde biçimlendirir. Tasvîr “bir şeyin sınırlarını ve hacmini belirlemek"tir. Bu mâna Araplar'ın “Durumu filânın yanında tasvir ettim" (USL licŸl☺) yani belirleyip açıklığa kavuşturdum, tarzındaki deyişin- den gelir.
"En güzel isimler O'nundur."Yani yüksek örnekler (J). Bunlar da sıfatlardan ibarettir. Zira sıfat kelimesi / iki yoruma açıktır: Birinci olarak sıfat, [55]
51
KTBe_0062649 — ص ٥١