آيات وسور من تأويلات القرآن — الصفحة ٢٠٥

Te'vîlâtü'l-Kur'an'dan Tercümeler aynı şekildedir: "Allahım! Hidayete erdirdiklerinin içinde bize de daima doğru yolu göster.”1 Cenâb-ı Hak bu âyetten itibaren sûrenin sonuna kadar makbul kulların vasıflarını açıklamaktadır. Şayet âyetteki hidayet Mu‘tezile'nin dediği gibi beyan mânasına gelseydi onu ifade eden kısımla “gayri'l-mağdûbi aley- him..." kısmının aynı statüde olması gerekirdi. Şu halde Mu‘tezile'nin değil, bizim söylediğimizin isabetli olduğu ortaya çıkmaktadır. Üçüncüsü hidayeti bizim için yaratmasını isteme mânasında olmasıdır; çünkü hidayet, fiili olması açısından Allah'a nisbet edilmiştir. O'nun fiilinin eseri olan her şey bir yaratılmıştır. Bir bakıma kul şöyle demektedir: “Hidaye- timizi yarat!" Bu da hidayeti bizim kabul etmemizden ibarettir. Başarıya ulaşmak ancak Allah'ın yardımıyla mümkündür. Allah Teâlâ'nın mümin olmayı nasip etmek suretiyle zaten hidayete erdir- diği kimsenin onu talep etmesinin iki yorumu vardır. Birincisi Allah'ın lutfet- tiği hidayetten ayrılmamayı istemektir. İmanın artmasının mânası da bu çizgi üzerinde seyreder: Daima iman hali üzere olmak. Bu aynı şeye bakan iki adama [22] benzer, / bunlardan birinin bakışını başka tarafa çevirmesi halinde diğerinin bakışının artış kaydettiğini söylemek mümkündür. Diğer bir yorum ise şöyledir: Hayatın her kademesinde insanın hidayet karşıtı davranışlar sergilemesi en- dişe edilen bir husustur. Fâtiha'da yer alan bu niyaz vesilesiyle Cenâb-ı Hak kişiyi daima hidayet noktasına iletir. Bu onun için yeniden hidayeti benimseme konumu taşır, çünkü mümin her zaman dilimi içinde bir iman hamlesi yapmak suretiyle ziddi olan bir davranışı reddeder. Allah Teâlâ'nın "Ey iman edenler! Allah'a olan imanınızı yeni hamlelerle tazeleyin"3 meâlindeki beyanı ve benzeri diğer âyetler de aynı durumdadır. Bu ikinci yorum da ziyade mânasına alınabilir. Başarıya ulaşmak ancak Allah'ın yardımıyla mümkündür. ... Sırat kelimesi yapılan bütün yorumlarda “yol” mânasına gelmektedir, Cenâb-ı Hakk'ın şu beyanlarında olduğu gibi: “Şüphesiz bu, benim dosdoğru yolumdur", «<De ki: “İşte bu, benim yolumdur.” 995 Müfessirler âyetteki sırat kelimesiyle ne kastedildiği konusunda farklı gö- rüşler ileri sürmüşlerdir. Bir kısmı sırat Kur'an'dır, bir kısmı da imandır demiştir. I Mâtürîdî, Şâfiî mezhebini kastetmiş olmalıdır. Onlara göre kunut duası Resûl-i Ekrem'in (s.a.), torunu Hz. Hasan'a öğrettiği şu duadır: "Allahım! Hidayete erdirdiklerinin içinde bize de daima doğru yolu göster. Afiyet verdiklerinle birlikte bize de esenlik lutfet ve bizi, senin kader planının içinde yer alan kötülüklerden koru” (Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, I, 199-200; İbn Mâce, “İkāmet", 117; Ebû Dâvûd, “Vitir”, 5). 2 Mâtürîdî “... Allah'ın âyetleri okunduğu zaman imanlarını pekiştirir...” (el-Enfal 8/2) meâlindeki âyete işaret etmektedir. 3 en-Nisâ 4/136. 4 el-Enâm 6/153. 5 Yûsuf 12/108. 20 20
KTBe_0062649 — ص ٢٠

النص مستخرج آليًّا من صور الكتاب، وقد يقع فيه خطأ.