mü üzerine, 1072 (1661 M.) yılında sadrazam olan Köprülü- zâde Fâzıl Ahmed Paşa inşâ ettirmiş, topladığı kıymetli koleksiyonu buraya yerleştirerek vakıf bir kütüphane tesis etmiştir. Kütüphanenin bina ve tesis tarihi hakkında eli- mizde kesin tarih yoktur. Fâzıl Ahmed Paşa 26 Şaban 1087 (3 Kasım 1676) tarihinde öldüğüne göre bu tarihten önce tesis edilmiş olmalıdır. Kaynaklarda onun bu binayı İpşir Paşa'nın karısı Aişe Sultan'dan satın aldığı konağın bah- çesinde inşâ ettirdiği kaydedilir (Î. H. Uzunçarşılı, Os- manlı Tarihi, TTK yayınları, cilt III, Ankara 1951, S. 438; IA, VI, 902).
Buna göre, kütüphane binasının yola bakan duvarına yeni konan ve kütüphanenin 1661 yılında tesis edildiğini gösteren mermer kitâbe yanlıştır. Ayrıca, bu kütüphaneden önce, Fâtih'in veziri Mahmud Paşa'nın kendi yaptırdığı medrese bitişiğinde ve Edirne Selimiye Camisi bitişiğinde müstakil kütüphane binaları tesis edildiği bilinmektedir.
Vakfiyeler nr. 4'de bulunan ve Fâzıl Ahmed Paşa'nın ölümünden bir buçuk sene kadar sonra 25 Safer 1089'da Fâ- zıl Mustafa Paşa tarafından ağabeyisi namına tanzim etti- rilen vakfiyenin yap. 19b-20a sında şöyle denir:
"Ve yine mahmiyye-i İstanbul'da Molla Fenârî Mahalle- si'nde bina eylediğim bir tarafı kendi mülküm olan dekâ- kin, bir tarafı tarîk-i hâss ve bir tarafı imâm ve müezzin süknâsı meşruta olan vakıf odaları ve bir tarafı Kaya Sul- tan arsası ile mahdud etrâf-1 erbaası kârgir divarlı hizâ- ne-i kütübümü, içinde olan müştemilâtı ile vakf ve habs edüp şöyle şart eyledim ki, zikri âti şurût üzre kütüb vaz oluna. Ve yine kendi mülküm olan kütübümden şu kitab- ları vakfettim.". Yap. 20a-42b arasında ilk parti ola- rak vakfedilen 1240 küsûr cilt yazma kitabın fihristi bu- lunmaktadır.
Yap. 42b-43a da şöyle denir:
"Bu mezkûrâtı vakf ve habs edüp şöyle şart eyledim ki, hizâne-i kütübümde hâfız-ı kütüb olan üç nefer kimes- neler kitapları hifz edüp hizâneden taşra ihrâc etmeyüp ve ettirmeyüp haftada üç gün ki, -Yevm al-Ahad ve Sülâsâ ve
4
الجزء 01 — ص ٦٥١