الآثار الكاملة جمال الدين الأفغانى ومحمد عبده 1-9 — الصفحة ٢٨٠٢

٢٧٦ مجموعه رسائل و مقالات کاری از اندازه بیرون میکرد چندان نیش میخورد که از انگشت خون بیرون می آمد گشته انگشتر را دور انداخت تا بدون امتیاز نیک و بد هرچه می خواهد نهایت بی صبر. بکند. چون از نیشهای انگشتر فراغت یافت خود را نیکوکار و بختیار پنداشت، بنای اجرای هوای نفس خود گذاشت به سفاهت مشغول شد هرچه می خواست میکرد چنان شد که رعیت را به ستمهای او تحمل نماند. روزی عزیز میگشت دختر مه پیکری را دید خواست او را به همسری بپذیرد. دختر که قمر نام داشت چندان که زیبا بود دو چندان دانا ،بود ملک میپنداشت که آن دختر به همسری ملک افتخار کرده خود (را) بختیار خواهد دانست. دختر به عزیز) گفت ای پادشاه من دختر شبانی هستم از مال دنیوی هیچ ندارم با همه این هرگز همسر شما نخواهم بود. شاه گفت: مگر تو مرا نمی پسندی؟ )) نه ای پادشاه تو برتر و بهترین سلاطین هستی ولیک بچه کار من میخورد (با) زیبائی و توانائی و فرمانروائی تو چه خواهم کرد؟ دولت و جامه های زربفت و جواهرهای قیمتی که تو به من خواهی داد اگر حرکات بد و سخنان بی اعتنائی و رفتار مغرورانه شاهانه ببینم در میانه سبب حقارت و نفرت و کدورت دل من شود. ملک خشمناک شده فرمان داد او را به زور به سرای همایونی بردند. هر چه شاه (به) دختر نزدیکی میکرد او دوری می.جست چون او را بسیار دوست میداشت آزار نمیداد ملک درمیان مقربان ،حضور یک برادر شیری داشت که محرم اسرار بود در بدذاتی از شیطان گوی سبقت میربود پیوسته خوش آمد کارهای نابجای سلطان مینمود. چون عزیز را بسیار مکدر دید سبب غصه او را پرسید. ملک گفت: نمی توانم بی اعتنائی این دختر مرا به ستوه آورده کاشکی فضیلتی میداشتم که مقبول طبع او باشد و میخواهم از عادات بد خویش که پسند او نیست، بگذرم. برادر عزیز گفت: برای یک دختر خرد چرا اینقدر بر خود تنگ گرفته اید؟ اگر به جای شما میشدم به زور او را به اطاعت خود میآوردم شکوه و سلطنت را در نظر او جلوه بدهید از حالات شما شرمسار شده در میان بندگان شما بودن را فخر خواهد داشت.
الجزء 9 — ص ٢٦٣

النص مستخرج آليًّا من صور الكتاب، وقد يقع فيه خطأ.